oude foto boomhut

Hoe kan ik vrij zijn? ga in een hokje zitten!

Welcome to WordPress. This is

Wat is vrijheid? De vrijheid waar we het op 4 en 5 mei over hebben gaat vooral over vrijheid van meningsuiting, over politieke vrijheid.

In de politiek gaat het tegenwoordig juist vaak over de vrije markt. In de vrije markt lijkt het vooral te gaan om de keuzevrijheid van de consument. Die ons door reclame trouwens wel weer wil sturen. En dan is de vraag:

De vrije wil: kunnen wij wel echt vrij kiezen of is alles bepaald?

Vrijheid heeft ook te maken met creativiteit: vrij denken. Out of the box denken, buiten de gebaande wegen gaan.

Vrijheid is in al deze betekenissen iets goeds. Een van de denkers die zich intensief met vrijheid heeft bezig gehouden is Jean-Paul Sartre en bij hem is die vrijheid helemaal niet zo leuk. Zijn filosofie, het existentialisme, was extreem populair, waarschijnlijk ook juist vanwege de radicale vrijheid die hij de mens gaf en dat juist na een periode van onvrijheid, de Tweede Wereldoorlog.

Waarom is de mens zo radicaal vrij? Omdat hij afstand kan nemen van zichzelf en van zijn eigen positie, hij kan daarover nadenken en een andere draai geven aan zijn leven. Een briefopener, dit is een voorbeeld van Sartre, is ontworpen als briefopener en kan misschien wel voor iets anders gebruikt worden, als moordwapen bijvoorbeeld, maar het kan niet besluiten om geen briefopener te zijn. De mens kan dat wel. Als je geboren bent als Duitser, kun je besluiten om je niet meer als Duitser te gedragen.

Dat mag misschien heel fijn klinken, maar zo leuk is het niet. Door die vrijheid ben je ook helemaal zelf verantwoordelijk voor je leven. Elke keuze is helemaal jouw keuze. Je hebt geen God of iets anders om op terug te vallen. En als jij dus mislukt bent in je leven, dan is dat ook je eigen schuld. Als je zegt eigenlijk had ik graag dit of dat gedaan in mijn leven, maar ik kreeg de mogelijkheid niet, dan zou Sartre zeggen: dat is je eigen schuld.  

Hoewel het de vraag is of we werkelijk zo vrij zijn als Sartre beweert, geloven we het vaak wel en menen velen van ons te leven in een soort Sartriaans universum. Velen voelen een grote druk op hun schouders bij het kiezen van een studie of een baan of een partner omdat ze sterk de indruk hebben dat ze met die keuzes iets van hun leven moeten maken. En de vrije markt versterkt nog eens die sartriaanse suggestie van totale vrijheid door ons steeds meer keuzes te bieden. Soms lukt het niet om die te laten staan, lekker eten, sigaretten, en voelen we ons mislukt omdat we niet in staat waren ons te bedwingen.

Ik moet vaak aan Sartres vrijheid denken als ik weg ga en mijn teckel in de bench doe. Die bench lijkt erg op een ouderwetse gevangenis. Een hokje van tralies. Je zou dus zeggen dat een hond het vervelendste van de wereld vindt om in zo’n hokje gestopt te worden. Maar dat is niet zo. Ze vindt het fijn daar. Ze kruipt er vaak zelf in. Het is een fijn beschermd gebiedje waarin ze zich veilig voelt. Als we weg gaan stoppen we haar vaak in die bench. Dat is fijner voor haar dan dat ze het hele huis tot haar beschikking heeft waar ze toegang heeft tot allerlei kamers, waar van alles kan gebeuren en wat ze dus in de gaten moet houden.

Wat voor een hond geldt, hoeft niet voor ons te gelden. Ik moet er alleen af en toe aan denken.

1 gedachte op “Hoe kan ik vrij zijn? ga in een hokje zitten!”

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *